الشيخ رسول جعفريان
586
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
عقائد نصارا دربارهء مسيح و نيز شبيه عقايد حلاج دانست . « 1 » وى براى بىاعتبار كردن شلمغانى تلاش زيادى كرد و در نهايت نيز توقيع امام زمان عليه السّلام بر مجاهدت او در اين زمينه مهر تأييد نهاد . « 2 » در عين حال شگردهاى شلمغانى براى مدتى توانست براى اماميه مشكلاتى ايجاد كند . بدون ترديد او و همكارانش يكى از مهمترين اسباب بدنامى براى شيعيان بودند . غير از اشخاص معينى كه رهبرى غلات را بر عهده داشتند ، گاهوبيگاه در ميان تودهء شيعيان نيز عقايد غلو گونهاى بروز مىكرد . در روايتى كه آن را شيخ طوسى نقل كرده در اين باره چنين آمده است : جماعتى از شيعيان بر سر اين كه آيا خدا توانايى خلق كردن و روزى دادن را به ائمه هدى عليهم السّلام اعطا كرده يا نه ، با هم اختلاف كردند . گروهى آن را مجاز دانسته و گروه ديگر بر بطلان آن حكم كردند . در نهايت به ابو جعفر نايب دوم رجوع كرده و از او خواستند تا توقيعى در اين مورد از حضرت ولى عصر براى آنها بياورد . جواب امام عليه السّلام چنين بود : إنّ اللّه تعالى هو الّذى خلاق الأجسام و قسّم الأرزاق لأنّه ليس بجسم و لا حالّا في جسم ، ليس كمثله شيء و هو السميع العليم ؛ و أما الأئمة عليهم السّلام فإنّهم يسألون اللّه تعالى فيخلق و يسألونه فيرزق ايجابا لمسألتهم و إعظاما لحقّهم . « 3 » همه چيزها را خدا آفريده و روزى را او تقسيم مىكند ؛ زيرا او نه جسم است و نه در جسمى حلول مىكند . او را انبازى نيست و همو شنوا و بيناست . اما ائمه هدى عليهم السّلام از خدا مىخواهند و او به درخواست آنها و براى احترام آنها ، خلق مىكند و روزى مىدهد . بدين ترتيب روشن مىشود كه بحث و جدل دربارهء عقايد غلوآميز در آن زمان به طور جدى مطرح بوده و يكى از وظايف خطير نوّاب حل اين مشكلات و مبارزه بىامان با انديشههاى انحرافى غلات بوده است .
--> ( 1 ) . همان ، ص 249 ( 2 ) . همان ، ص 250 و نك : تاريخ الغيبة الصغرى ، ص 518 . گزارش مفصلى از شلمغانى در تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ، صص 200 - 206 آمده است . ( 3 ) . الغيبه ، طوسى ، ص 178